Có những giấc mơ không tắt vì thiếu ý chí. Chúng tắt vì một khoản học phí mà gia đình không xoay nổi. Suốt chín năm qua, CIFE đi tìm chính những đứa trẻ đó — và ở lại cùng các em cho đến ngày cầm được tấm bằng trên tay.
CIFE ra đời năm 2018 như một quỹ thiện nguyện thuộc Công ty TNHH Quản lý Phát triển MK, và trở thành Công ty TNHH Doanh nghiệp Xã hội CIFE năm 2023.
Nhìn lại chín năm, không có bước nào là ngẫu nhiên. Mỗi dự án đều bắt đầu từ một lần đến tận nơi và nhìn thấy một thứ rất cụ thể đang cản đường các em. Gỡ xong thứ đó, chúng tôi lại thấy thứ tiếp theo nằm sâu hơn — và đi tiếp.
Trước cổng Trường Tiểu học Phương Phú 3 ở Hậu Giang là một con mương. Giờ ra chơi, các em chạy đuổi nhau ngay sát mép nước. Chúng tôi đổ sân và dựng hàng rào — để không đứa trẻ nào rơi xuống đó.
Ở Lơ Pang, nhiều em đi bộ mười cây số mỗi ngày, băng qua mấy ngọn đồi mới tới lớp. Có chỗ ngủ lại nghĩa là buổi sáng các em không phải chọn giữa đi học và ở nhà.
Một nhà vệ sinh sạch giúp các em tránh được các bệnh học đường, và gỡ đi một nỗi sợ ít ai nói ra nhưng khiến nhiều em, nhất là các em nữ, ngại đến trường. Đến nay CIFE đã làm 12 công trình.
Hơn 3.000 chiếc áo ấm đã được trao cho trẻ em vùng cao, vùng sâu và vùng biên giới, để các em đủ ấm đi qua mùa đông khắc nghiệt của miền Bắc.
Cuối cùng là rào cản khó gỡ nhất, và cũng là thứ đẩy nhiều em ra khỏi lớp học nhất: học phí và chi phí sinh hoạt.
Trước khi có học bổng, công việc của CIFE nằm ở xi măng, gạch và mái tôn. Dự án đầu tiên là năm 2018 tại Hậu Giang: đổ sân và dựng hàng rào cho Trường Tiểu học Phương Phú 3, để mùa mưa các em không còn lội bùn vào lớp và không em nào ngã xuống con mương trước cổng.
Năm 2019, chúng tôi lên Lơ Pang, Gia Lai dựng Nhà nội trú yêu thương. Trước đó, các em ở xa phải đi bộ cả chục cây số đường đồi mỗi ngày; nhiều em bỏ học không phải vì không muốn học, mà vì đường quá xa.
Đây là mảng CIFE làm nhiều nhất, 12 công trình trên khắp cả nước, và cũng là mảng ít được nói đến nhất. Một nhà vệ sinh xuống cấp không chỉ gây bệnh. Nó khiến các em nhịn, ngại, rồi sợ đến trường. Quy trình của chúng tôi luôn đi theo ba nhịp: nhìn tận mắt hiện trạng, khảo sát cùng nhà trường, rồi xây mới.
Mùa đông ở vùng cao phía Bắc lạnh theo một cách rất khác. Nhiều em đến lớp trong chiếc áo mỏng đã sờn, tay thu trong ống tay áo. CIFE mang áo ấm lên các điểm trường ở Điện Biên, Sơn La, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi — đến nay là hơn 3.000 chiếc.
Sau năm năm, Hội đồng quản trị nhìn lại và thấy một giới hạn của chính mình. Mỗi năm trao quà cho một nhóm em khác nhau thì đến được nhiều hoàn cảnh, nhưng lại không đi cùng ai đủ lâu để thay đổi được điều gì. Chiếc áo ấm giữ các em qua một mùa đông. Nó không giữ được các em ở lại lớp học năm sau.
Từ đó, học bổng toàn phần CIFE ra đời. Chọn ít em hơn, nhưng đi cùng các em nhiều năm liền, cho đến khi tốt nghiệp.
Học bổng dành cho học sinh, sinh viên học giỏi nhưng hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và có nguy cơ bỏ học cao. Vế cuối là vế quan trọng nhất. Chúng tôi tìm những em mà một khoản học phí có thể quyết định các em còn đến trường hay không.
Hồ sơ đến với CIFE phải qua giới thiệu của nhà trường nơi các em đang học, của tổ chức thiện nguyện có giấy phép, hoặc của đối tác CIFE. Chúng tôi không nhận hồ sơ tự do — sự giới thiệu là lớp kiểm chứng đầu tiên.
CIFE chọn đồng hành với các em từ cấp 3 cho đến hết đại học, chứ không bắt đầu từ cấp 1, cấp 2. Đây là lựa chọn có chủ đích.
Ở tiểu học và trung học cơ sở, học phí còn thấp và các em còn được nhiều chính sách miễn giảm. Bước vào lớp 10 rồi lên đại học, mọi thứ đảo chiều: chi phí tăng gấp nhiều lần, các em phải rời nhà lên thành phố, gánh thêm tiền trọ và tiền ăn. Cũng chính lúc đó, các em đã đủ lớn để đi làm và phụ giúp gia đình.
Đó là lúc một gia đình khó khăn phải chọn: cho con học tiếp, hay để con đi làm. Rất nhiều em dừng lại ở đây — không phải vì học kém, mà vì đã đi đến giới hạn của gia đình mình. Đây là giai đoạn quyết định cả quãng đời còn lại của các em, và cũng là giai đoạn nguy cơ bỏ học cao nhất. CIFE chọn đứng cạnh các em đúng ở khúc đó.
Quy trình xét chọn được ban hành thành văn bản nội bộ, do Quản lý dự án soạn thảo và Giám đốc, Chủ tịch Hội đồng thành viên cùng Ban cố vấn phê duyệt. Mỗi bước gắn với một mốc thời gian cố định, để không em nào bị bỏ sót vì hồ sơ đến muộn.
Hồ sơ nhận từ 15/6 đến 15/8 hằng năm. Các em đã nhận học bổng từ năm trước nộp báo cáo kết quả học tập có xác nhận của nhà trường từ 15/6 đến 15/7.
Bước 3 là bước không bao giờ được rút gọn. Hồ sơ giấy cho biết thu nhập và học lực. Nhưng phải ngồi xuống trong căn nhà của các em thì mới hiểu được hoàn cảnh thật: mái tôn, vách lá, nền đất, và góc nào trong nhà là chỗ các em ngồi học.
Đầu mối đến từ đơn vị đồng hành Xanh Yêu Thương. Qua kết nối đó, ngày 05/6/2023, Hội Khuyến học huyện Gò Công Đông gửi CIFE một lá thư ngỏ. Thư viết toàn huyện khi ấy còn 678 hộ nghèo và 1.689 hộ cận nghèo, và mong CIFE giúp học sinh hai trường THPT Nguyễn Văn Côn và THPT Gò Công Đông.
Chúng tôi xuống Tiền Giang từ tháng 5/2023, ngay khi năm học vừa kết thúc. Đó đúng là lúc các em lớp 12 cầm giấy báo đại học trên tay mà đang tính chuyện đi làm thay vì nhập học. Sau khảo sát, CIFE nhận hỗ trợ 15 em của THPT Gò Công Đông và 7 em của THPT Nguyễn Văn Côn cho năm học 2023 - 2024.
Cùng năm, ông David Mackay từ Avolta — nhà tài trợ Platinum đã đồng hành cùng CIFE sáu mùa giải — và phu nhân giới thiệu chúng tôi đến THPT Lý Tự Trọng, Hà Tĩnh. Ông bà đi cùng đoàn khảo sát. Sau chuyến đi, CIFE tài trợ 20 học sinh theo danh sách nhà trường đề xuất, trao ngày 05/8/2023.
Chúng tôi không trao một khoản tiền rồi để các em tự xoay. Học bổng CIFE chi trả trọn gói những khoản khiến một gia đình khó khăn phải cân nhắc cho con nghỉ học.
Chúng tôi không đưa cho các em một cục tiền cho cả năm học. Học phí, bảo hiểm và các khoản phí được CIFE chuyển thẳng cho nhà trường hoặc cho các em theo biên lai. Phần hỗ trợ chỗ ở và sinh hoạt chuyển vào tài khoản của chính các em hằng tháng, có chứng từ lưu hồ sơ đầy đủ.
Học bổng CIFE không trao một lần rồi thôi, nhưng cũng không mặc định kéo dài. Hết mỗi học kỳ, các em gửi kết quả học tập có xác nhận của nhà trường. Chúng tôi đối chiếu với tiêu chí để quyết định có tiếp tục hay không: các em cấp 3 phải giữ được học lực Giỏi; sinh viên đại học phải đạt Khá — Giỏi và không rớt môn nào. Đây là cam kết hai chiều: CIFE giữ lời, và các em cũng vậy.
| Năm học | Số em | Thành phần | Ngân sách (VNĐ) |
|---|---|---|---|
| 2023 - 2024 | 42 | 9 sinh viên đại học, 33 học sinh THPT | 558.498.150 |
| 2024 - 2025 | 34 | 25 sinh viên đại học, 9 học sinh THPT | 950.558.155 |
| 2025 - 2026 | 31 | Toàn bộ là sinh viên đại học | 937.886.595 |
| 2026 - 2027 | 33 | Toàn bộ là sinh viên đại học · dự kiến | 880.016.000 |
Năm thứ nhất luôn tốn nhất: nhập học, trang bị ban đầu, tìm chỗ trọ, làm quen với thành phố. Từ năm thứ hai, các em đã ổn định, nhiều em đi làm thêm và tự lo được một phần. Ngân sách giảm không phải vì CIFE cắt hỗ trợ, mà vì các em đã đứng vững hơn.
Số em thay đổi qua từng năm, và chúng tôi ghi nhận nguyên nhân đúng như nó xảy ra: một vài em chọn hướng đi khác sau lớp 12, có em thi đỗ trường quân sự nên đã được lo toàn bộ chi phí, và có em không giữ được tiêu chí duy trì.
Năm học 2025 - 2026, hai em bị tạm dừng học bổng vì kết quả học tập không đạt. Đây là phần khó nhất của công việc này, nhưng chúng tôi vẫn làm, vì tiêu chí chỉ có giá trị khi nó được áp dụng thật. Tạm dừng không phải là chấm dứt: cả hai em được xét lại vào năm học sau, và cả hai đều quay trở lại danh sách. Đó mới là điều chúng tôi mong đợi — không phải trừng phạt, mà là một lời nhắc rằng cơ hội này có giá của nó.
Tại lễ trao năm học 2026 - 2027, chúng tôi công bố hai em đầu tiên đã tốt nghiệp — hai em đã đi trọn con đường mà bốn năm trước còn tưởng phải bỏ dở.
Số liệu tổng hợp đến ngày 29/9/2025.
| Năm | Dự án |
|---|---|
| 2018 | Sân trường Hậu Giang · Quỹ khuyến học phường Linh Trung · Trao học bổng THCS Thạnh Lộc |
| 2019 | Xây Trường Đón em — Cốc Bàng, Cao Bằng · Nhà nội trú yêu thương Lơ Pang · Trường chuyên biệt Ánh Dương |
| 2020 | Lớp học yêu thương — Tiểu học Y Ngông · Miền Trung Yêu Thương · Nhà vệ sinh học đường Tiểu học Bùng Binh, Tây Ninh |
| 2021 | Mái ấm Yêu Thương (ảnh hưởng dịch Covid) · Nhà vệ sinh học đường Đà Lạt Yêu Thương · Ủng hộ quỹ Saigon Children |
| 2022 | Khoan giếng xã Ngàm Đăng Vài, Hà Giang · Nhà nội trú Mái Ấm Thiên Ân · Sáu công trình nhà vệ sinh học đường tại Hàm Tân (Bình Thuận), Tiên Phước (Quảng Nam), Hải Châu (Nam Định), Hòa Mỹ và Vinh An (Huế), Nam Hưng (Nghệ An) · Teach For Vietnam Quảng Nam · Thiền viện Trúc Lâm Biên Hòa |
| 2023 | Cùng Em Đến Trường — Tây Bắc · NHO Scholarship · Nhà vệ sinh học đường Ninh Tân, Khánh Hòa · 20 phần học bổng THPT Lý Tự Trọng, Hà Tĩnh · 22 phần học bổng tại UBND huyện Gò Công Đông · Học bổng Nguyễn Đức Cảnh |
| 2024 | Nhà vệ sinh học đường Ia Chim Yêu Thương — Trường Tiểu học Kim Đồng, Kon Tum · 34 phần học bổng toàn phần · 50 nón cho học sinh · Học bổng SAL |
| 2025 | Lễ trao học bổng CIFE năm học 2025 - 2026 · 186 áo ấm và 1.000 khẩu trang tại Tiểu học Hương Bình, Hà Tĩnh · 200 áo ấm tại TH & THCS Trà Tân, Quảng Ngãi · Ủng hộ trường Ánh Linh, 250 phần |
| 2026 | Trao tặng 33 suất học bổng toàn phần |
Không một công trình nào, không một suất học bổng nào trong chín năm qua là của riêng CIFE. Đằng sau mỗi con số ở trên là các quý đối tác, quý nhà tài trợ, các thầy cô và chính quyền địa phương đã tin tưởng và đồng hành cùng chúng tôi.
CIFE xin trân trọng cảm ơn, và mong tiếp tục được đi cùng quý vị trên chặng đường phía trước — để thêm nhiều em nữa được đến trường, và đi trọn con đường của mình.